| فلسفه سیاسی امام علی علیهالسلام / آیا هدف، وسیله را توجیه میکند؟ | |
|
اين، يکي از مهمترين سؤالهايي است که در فلسفه سياسي مطرح است. آيا براي رسيدن به مطلوب و مقصود خود، ميتوانيم هر گونه ابزار و وسيلهاي را به کار ببريم؟ به بيان ديگر: اگر هدفمان خوب باشد، آيا ميتوان براي رسيدن به آن از وسايل بد و پليد هم استفاده کرد؟ در مقاله حاضر در صدد آنيم که نظر و سيره آن بزرگوار را در اين موضوع بررسي کنيم. در تاريخ موارد فراواني ذکر شده است که در آن اميرالمؤمنين عليهالسلام به خاطر مراعات اصول اخلاقي و انساني و شرعي، دچار محرومیّت و مشکلات اجتماعي و.... شده است و هرگز به هيچ زشتي و بدي و شيطنتي آلوده نشده است. همه آنچه گذشت، در حالي است که اميرالمؤمنين عليهالسلام روشهاي شيطاني را بهتر از هر انساني ميدانست و به همه چيز آگاهي داشت و به تعبير خودش: ... ادامه گفتار | |
| | فهرست مطالب | بالاي صفحه | صفحه قبل | |
| شکنجه | |
|
۱ـ يکي از دلايل شکنجه، گرفتن اعتراف دروغ براي افکار عمومي يا رضايت فرد يا بخشي از مردم است و با اين دليل که هدف وسيله را توجيه ميکند، يعني براي هدفي با ارزش ميتوان از وسيله يا روشي نادرست استفاده کرد. علاوه بر آنکه بر اساس روايتهايي از حضرت علي هدف وسيله را توجيه نميکند. بايد توجه داشت که اعتراف گيري با شکنجه براي چنين هدفي يعني خشنودي مردم بيشتر به يک هدف شرک آلود ميماند تا هدفي الهي که اعترافي آگاهانه و از روي اختيار بنده توبه کننده براي رضا يا خوشنودي خداست آنهم خدايي که داناي پيدا و نهان است و نيازي به اعتراف گرفتن از کسي با شکنجه يا بيشکنجه ندارد. در آيه ۶۲ از سوره توبه (بترجمه آقاي محمد مهدي فولادوند) آمده است: «براي اغفال شما به خدا سوگند ياد ميکنند تا شما را خوشنود گردانند در صورتي که اگر مومن باشند بدانند سزاوارتر است که خدا و فرستاده او را خوشنود سازند. در اين مورد، اين شکنجهگر است که براي خشنودي يا رضايت ديگران و افکار عمومي اعتراف دروغ ميگيرد. ... ادامه گفتار | |
| | فهرست مطالب | بالاي صفحه | صفحه قبل | |
| بازاری و عابر | |
|
مردي درشت استخوان و بلند قامت، که اندامي ورزيده و چهرهاي آفتاب خورده داشت، و زد و خوردهاي ميدان جنگ يادگاري بر چهرهاش گذاشته و گوشهٔ چشمش را دريده بود، با قدمهاي مطمئن و محکم از بازار کوفه ميگذشت. از طرف ديگر مردي بازاري در دکانش نشسته بود. او براي آنکه موجب خنده رفقا را فراهم کند، مشتي زباله بطرف آن مرد پرت کرد. مرد عابر بدون آينکه خم به ابرو بياورد و التفاتي بکند، همانطور با قدمهاي محکم و مطمئن به راه خود ادامه داد. همينکه دور شد يکي از رفقاي مرد بازاري به او گفت: «هيچ شناختي که اين مرد عابر که تو به او اهانت کردي که بود؟!». ... ادامه گفتار | |
| | فهرست مطالب | بالاي صفحه | صفحه قبل | |
| مرد شامی و امام حسین | |
|
شخصي از اهل شام، به قصد حج يا مقصد ديگر به مدينه آمد. چشمش افتاد به مردي که در کناري نشسته بود. توجهش جلب شد. پرسيد: «اين مرد کيست؟» گفته شد: « حسين بن علي بن ابيطالب است.» سوابق تبليغاتي عجيبي که در روحش رسوخ کرده بود، موجب شد که ديگ خشمش به جوش آيد و قربة الي الله آنچه ميتواند سب و دشنام نثار حسين بن علي بنمايد. ... ادامه گفتار | |
| | فهرست مطالب | بالاي صفحه | صفحه قبل | |
| آیین برتر و هزینه کمتر | |
|
در زمينههاي گوناگون مانند مسائل صنعتي، اقتصادي، فرهنگي، سياسي، نظامي، پزشکي و غيره يکي از نکات مهي که براي راه حل مسائل آن در نظر گرقته ميشود عوارض و هزينه آن ميباشد و يکي از خدمات دانش بشر راههاي کم شدن اين زيانها و هزينهها بوده است. البته منظور آن نيست که خانههاي امروزي ارزانتر از خانههاي کاهگلي گذشته است، بلکه منظور، عوارض يا هزينه کمتر يک چيز متناسب با کارايي و کيفيت آن است. ... ادامه گفتار | |
| | فهرست مطالب | بالاي صفحه | صفحه قبل | |
| معیار مخالفت با خواسته دشمن | |
|
معمولا آنچه که همراه با دشمن در ذهن هرکس تداعي ميشود «مخالفت» است که اين طبيعي است چرا که اگر مخالفتي وجود نميداشت، دشمني هم در کار نبود. بنابراين در شيوه برخورد با دشمن نيز ممکن است بنا را بر اين بگذاريم که هرچه دشمن خواست يا هرچه گفت يا هر موضعي گرفت ما بايد خلاف آنرا انجام دهيم تا به هدفش نرسد.اما از آنجائيکه هرکس به آنچه که پنهاني در انديشهاش ميگذرد بيشتر آگاهي دارد تا ديگران و حتي اگر چيزي را بزبان بياورد يا عملکردي داشته باشد معلوم نيست تا چه اندازه با آنچه که در سر ميپروراند منطبق است، در نتيجه تشخيص «خواسته» دشمن گاه کاري بس دشوار و غير ممکن مينمايد که معيار قرار دادن آن ميتواند کاري بسيار گمراه کننده و خطرناک باشد خصوصا با پيچيدگيهاي پيشرفنه دانش علوم سياسي و ديگر دانشهاي امروز. به هر روي دشمن هرکس که باشد، چه خواسته دشمن را تشخيص دهيم يا ندهيم و يا سخن و موضعش را در نظر بگيريم، توجه عزيزان را در اينباره به چند نکته مهم جلب مينمايم: ... ادامه گفتار | |
| | فهرست مطالب | بالاي صفحه | صفحه قبل | |